ΦΥΣΤΙΚΙ ΑΙΓΙΝΗΣ

Η φιστικιά (stacia vera),  με καταγωγή από το Ιράν, καλλιεργείται σήμερα στην Ασία, τη Μεσόγειο  και την Αμερική. Οι καρποί του δένδρου, α φιστίκια, είναι από τους πιο νόστιμους ξηρούς καρπούς με μεγάλη θρεπτική αξία, πλούσιοι σε πρωτεΐνες και ανόργανα άλατα. Τρώγονται νωπά, ψημένα, αλατισμένα ή ανάλατα. Επίσης χρησιμοποιούνται ευρέως στη ζαχαροπλαστική.

Στην Αίγινα καλλιεργείται μια από τις καλύτερες ποικιλίες στον κόσμο, με τον σύνδεσμο καλλιεργητών για την υποστήριξη και προώθηση του προϊόντος να ιδρύεται το 1947 και το 1996 να χαρακτηρίζεται σαν προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ).

Πριν από τον 4ο αιώνα π.χ. δεν βρίσκουμε στην αρχαία ελληνική γραμματεία αναφορές για την φιστικιά και τον καρπό της. Ο Θεόφραστος στο έργο του «Περί φυτών ιστορία», περιγράφει ένα καρπό που μοιάζει με το φιστίκι και αυτές όμως οι περιγραφές προέρχονται από πληροφορίες των ανθρώπων που ακολούθησαν τον Μέγα Αλέξανδρο στις εκστρατείες του. Στους «Δειπνοσοφιστές» του Αθήναιου επίσης βρίσκουμε μια περιγραφή του φιστικιού που προσφέρθηκε σε συμπόσιο, ως ένας μακρύς, λείος και πράσινος στο εσωτερικό καρπός πιο εύγευστος από τον καρπό της κουκουναριάς.  Στο Βυζάντιο έτρωγαν τα φιστίκια μαζί με άλλους ξηρούς καρπούς σαν επιδόρπιο. Τις πρώτες φιστικιές έφερε στην Ελλάδα και φύτεψε στο Ψυχικό ο σοκολατοποιός  Δ. Παυλίδης το 1860. Ακολούθησε και ο Διευθυντής του Δημόσιου Δενδροκομείου στον Βοτανικό. Για την εμφάνιση και καλλιέργεια της φιστικιάς στην Αίγινα δεν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία παρά μόνο κάποιες αναφορές στα Ιστορικά Αρχεία του νησιού για κάποιες συναλλαγές κατοίκων με φιστίκια το 1898. Η πρώτη οργανωμένη καλλιέργεια εμφανίζεται στο τέλος του 19ου αιώνα από τον γιατρό Νικόλαου Πέρογλου, ο οποίος ήταν Αθηναίος αλλά είχε αγοράσει στην Αίγινα κτήματα στα οποία είχε φυτέψει οπωροφόρα δένδρα αλλά και φιστικιές που είχε φέρει από τη Συρία. Τα οπωροφόρα δένδρα σε αντίθεση με τις φιστικιές δεν ευδοκίμησαν, έτσι αντικαταστάθηκαν με φιστικιές. Έτσι σιγά σιγά και οι ντόπιοι καλλιεργητές άρχισαν να φυτεύουν μικρές εκτάσεις με φιστικιές.